Hoe ziet een kleurplatenbedenker een biologische boerderij?

Vraag me niet hoe ik er bij kom, maar ik kwam een kleurplaat tegen over biologische landbouw die ik je niet wil onthouden. Ik vraag me af of een kind nou werkelijk zou zien of dit speciaal een biologische boerderij is en niet een gangbare boerderij. Als een kind al zou weten wat biologisch is ;-). En hoe zou een kleurplatenbedenker eigenlijk een biologisch dynamische boerderij tekenen?

In ieder geval is hij wel leuk en te downloaden voor kinderen bij Schoolplaten.

Vergunning De Nieuwe Akker voor Leyduin

De Nieuwe Akker, het Haarlemse collectief van BD tuinderijen, heeft een tijdje geleden een vergunning gekregen om te beginnen in het natuurgebiedje Leyduin, ten zuiden van Haarlem. Zij kunnen een oud moestuin gebied hiermee in ere herstellen. Ze beginnen als eerste met de hekken te herstellen om de Damherten buiten te houden om vervolgens eind dit jaar de graslaag te scheuren. Wellicht kan ik hand en spandiensten verrichten, hoewel ik natuurlijk nu mijn groentijd op de Lepelaar doorbreng.

Vlak na dit nieuws heb ik even uitgewaaid en ben ik op zoek gegaan. Het is een prachtig gebied, maar de oude moestuin heb ik niet gevonden. Later in een gesprekje met de initiatiefnemers op markt in de buurt van een ander gebied waar ze ook graag aan de slag willen, kwam ik achter de exacte locatie. Die was meer naar de weg toe en lag achter een oude muur. Vandaar dat ik hem niet kon vinden.

Begonnen!

Afgelopen donderdag ben ik begonnen met de eerste lessen op de Warmonderhof, samen met 19 andere studenten. Drie ervan doen niveau 2, de anderen, zoals ik, niveau 3 (waarin een stukje ondernemerschap zit). Na wat huishoudelijke mededelingen over de Warmonderhof en hoe het komend jaar eruit komt te zien, kregen we onze eerste les techniek: de trekker.

Buiten dat een trekker ongelofelijk veel hendels, pedalen en knopjes heeft (en daarmee functies), vond ik het verhaal over de, ik noem het 'spiraalvergroting', interessant. Hoe groter je trekker, des te zwaarder hij is en hoe dichter hij de grond indrukt, hoe groter je ploeg moet zijn om de grond weer los te trekken en hoe zwaarder je trekker moet zijn om dit te kunnen doen. Mechanisatie in de BD Landbouw is daarom gering en ondersteunend. Liever 2 weken oogsten en heen en weer met een kleine trekker met wagen dan in 1 dag alles doen en de grond voor veel langere tijd dan 2 weken verpesten.

Tekening van een 100 pk trekker, ongeveer 4000 kg zwaar.

Op de donderdagavond hebben we de echte trekkers bekeken en de onderdelen benoemd. Ik was redelijk jaloers op de niveau 2 mensen die de volgende dag trekker mochten rijden. Wij kregen die dag les over veehouderij en konden een stukje volgen van een themadag over koeien mèt of zonder hoorns. 's Middags was de discussie waarbij boze boeren (fundi's of fundamentalisten) wegliepen: zij vonden dat eenmaal besloten was de hoorns erop te laten, je dat gewoon moest doen als boer. De reali's of realisten vinden experiment belangrijk en vinden het goed dat boer Jan Bruins fokt met een ongehoornd ras om later te bekijken of het goed is. Van hoorns afzagen is sowieso geen sprake, dat doen alleen de gangbare boeren.

De discussie over hoorns

Ik kan hier nog veel meer over vertellen, bijvoorbeeld dat in Siberië en Finland ongehoornde rassen rondlopen en aan de evenaar koeien met enorme hoorns. En dat het met geweien precies andersom is, met de enorme elandgeweien in het noorden en de ienimiene stompjes bij de evenaar. En waarom? Geen idee. Onze conclusie was dat er nog maar weinig onderzoek is gedaan naar dit soort fenomenen en de functies ervan. Dat er in Nederland nu koeien met hoorns rondlopen, lijkt met het klimaat te maken te hebben en als je de meest natuurlijke weg wil volgens, lijkt dat deze weg te zijn.

Overigens is de discussie er, omdat koeien zonder hoorns in een kleinere ruimte kunnen leven en je dus iets meer koeien kan houden, iets meer melk en mest kan produceren en dus iets meer geld kan verdienen. Tsja, dat is ontnuchterend: niet alleen in de fotografie, ook in de landbouw draait het soms gewoon om geld.

Ik genoot gewoon van deze 2 dagen en van mijn kampeeractie naast de school met een mooie zonsopgang over de tuinderij.

Geen stageplek nog, maar wel tuinieren

Hoewel ik nog geen stageplek heb (morgen wel een gesprek met Jan Schrijver van De Lepelaar), heb ik toch getuinierd afgelopen zaterdag. En wel op de Slootertuin in Badhoevedorp. Het is een biologisch dynamisch moestuinenplek onder de rook van Schiphol. Je hoort de vliegtuigen en de snelweg A9, maar als je daar op het landje staat, is het een prachtige plek met kleine boomgaarden, bessenstruiken en ongeveer 60 tuinen.

Hier heb ik meegeholpen om een composthoop te maken. Iedereen gooit in de loop van de week/maand zijn tuinafval op een berg (wel takken, aarde en blad gescheiden). Vervolgens wordt er van dit materiaal een echte hoop gemaakt. Eerst wordt de ondergrond omgeploegd met een schep, dan komt er grover materiaal op (valfuit en takken bijvoorbeeld) en vervolgens het bladmateriaal met af en toe een laag aarde om het te laten broeden. Eerst beginnen met de randen, zodat er een mooi vierkant ontstaat en niet een bult om vervolgens het midden te vullen. Als laatste komen er preparaten op.

Het was heerlijk om het bladmateriaal in fijne stukjes te hakken met een schep en met een vork op een kruiwagen te laden en weer af te laden op de composthoop.

Aardappeltjes in het witte schaaltje naast schaaltjes met nieuwe zaadjes.

Thuis heb ik vervolgens mijn eerste aardappeltjes geoogst. Cool!

Biologische Pioniers

 De bibliotheek van Haarlem blijkt een schat aan informatie te hebben. Zo heb ik een boek gevonden over biologische groenteteelt door Bart Willems uit 1996, maar ook een veel nieuwer boek Boeren met Smaak van Jacob de Hoop en Ytsen Kooistra (2009). Het gaat over de biologische pioniers.

Zo kwam ik erachter dat een vrouw, Maria Tak van Poortvliet, de eerste was die haar bedrijf biologisch dynamisch maakte, Loverendale genoemd. Al in 1926, 2 jaar nadat Rudolf Steiner zijn theorieën presenteerde, begon zij ermee. Over pioniers gesproken.

Maria Tak van Poortvliet

* 15 februari 1871 Den Haag - † 8 juli 1936 Dornach (Zwitserland)

"Marie Tak van Poortvliet was een muzikale, welgestelde vrouw met een grote sociale bewogenheid die veel Nederlandse antroposofische activiteiten van het eerste uur initieerde en ondersteunde. Ze was in Nederland onder meer initiatiefnemer van de eerste kliniek voor antroposofische geneeskunst, het eerste tijdschrift over de sociale driegeleding en het eerste biologisch-dynamische bedrijf, de NV Cultuur Maatschappij Loverendale en het handelsmerk Demeter. Haar verantwoordelijkheid en daadkracht voor de antroposofie waren erg groot. Bijzonder was dat ze het talent bezat in anderen te herkennen waar hun geestelijke opdracht in het leven lag en dit te stimuleren."

Lees hier verder over Tak van Poortvliet


Het bedrijf bestaat nog steeds en ik merkte dat de huidige boeren nog steeds het pioniersbloed bezitten: het is volgens mij het eerste BD bedrijf dat op Facebook zit. Nu nog twitteren!

Ik vind het een geweldig idee dat aan de bron van de BD landbouw een vrouw heeft gestaan die aandacht had voor moeder aarde en alles wat op en in haar leeft. Als ik half zoveel energie en inzicht kan verkrijgen, moet het met de dakboerin uiteindelijk ook goed komen.

Duurzaam Haarlem

Duurzaam Haarlem op de Grote Markt in Haarlem

Het gebeurde op de Grote Markt in Haarlem, de Here2Stay duurzame markt. Het initiatief kwam van Haarlem Duurzaam* en het is een hartstikke goed idee. Op hun site kan je zien welke organisaties er allemaal waren. Het doel is Haarlem te laten kennis maken, vooral met duurzame energie, maar ook om te netwerken of meer informatie te krijgen. En die kreeg ik.

Netwerken is ook je naam achterlaten

Ik kwam hier een gaaf biologisch dynamisch initiatief tegen: De Nieuwe Akker. Het doel van dit nieuwe project is om aan de rand van Haarlem kleinschalige biologisch dynamische tuinderijen te starten. Hierbij gaan tuinder en klant een samenwerkingsverband aan, zodat de tuinder zeker is van afname en klanten kunnen aangeven in welke gezonde groenten zij geïnteresseerd zijn. Ik zie hier mogelijkheden! Ook werden twee bedrijven in de buurt genoemd die interessant zouden kunnen zijn voor stage of gewoon om kennis te maken: Vrij Waterland en de Noorderhoeve. De eerste lijkt een kleine tuinderij, waar de tweede een enorm bedrijf is met 9 hulpboeren.

Een kleine ondernemer 'Werk in Opdracht', wees mij ook nog op een bijzonder initiatief. Ik moet het nog eens bestuderen, maar kijk hier maar eens.

Oké, zo'n markt heeft nog een beetje een geitenwollensokkenkarakter door toch nog wel een groot gehalte mensen met linnen tasjes om hun schouder, maar het was ook een geweldig goed initiatief dat potentie heeft om te groeien.

* De Stichting Haarlem Duurzaam in Beweging wil alle betrokkenen, projecten en ideëen zichtbaar maken voor elkaar en voor belangstellenden. De stichting wil het netwerk van betrokkenen bij duurzaamheid ondersteunen en met elkaar in contact brengen, samenspraak bevorderen en bemiddelen voor subsidie.

Kennis vergaren

Weten waar je het over hebt, dat is natuurlijk wel een goed punt van de schrijvers van het ondernemersboek. Ik weet inmiddels veel van fotografie en dan journalistieke en documentaire fotografie in het bijzonder, maar wat weet ik nou van biologische landbouw? Veel te weinig om nu al een volwaardige dakboerin te zijn. Daarom heb ik onderzoek gedaan naar hoe ik kennis kan vergaren en kwam uit bij de Warmonderhof.

Het schoolgebouw van de Warmonderhof

De Warmonderhof heeft opleidingen voor agrarisch ondernemers in de Biologisch Dynamische landbouw (BD) op MBO niveau. Het is eigenlijk de enige opleiding in Nederland waar je zo goed in theorie en vooral de praktijk leert hoe het toegaat in een agrarisch bedrijf. Er zijn nogal wat HBO leerlingen die landbouw studeren en graag praktijkervaring opdoen bij de Warmonderhof, is mij verteld.

Dat geloof ik wel. Het is een prachtig complex in de Flevopolder bij Dronten. De stichting bestaat uit 3 boerderijen die gezamenlijk 85 ha grond hebben voor tuinbouw, akkerbouw, veeteeld en daarnaast is er nog 20 ha grond voor een fruitbomengaard. De boeren die betrokken zijn, runnen zelfstandig hun bedrijf met de voorwaarde dat zij leerlingen van de school in de praktijk opleiden.

Een paar hectare grond met sla, prei, venkel.

Hier ga ik de 2-jarige deeltijd opleiding Biologisch Dynamische landbouw doen (Biologisch Dynamisch is anders dan biologisch, waarbij niet alleen op de meest natuurlijke manier wordt geboerd, maar ook rekening wordt gehouden met de kosmos, naar de theorieën van de bedenker van de antroposofie Rudolf Steiner).

Het was wel even flink nadenken, want ik heb ook financiële verplichtingen natuurlijk. Twee dagen per twee weken krijg ik les, maar daarnaast moet ik 120 dagen per jaar stage lopen. Onderdeel van mijn stage wordt de Dakboerin, maar ik moet natuurlijk ook gewoon hands-on ervaring opdoen.

Het lijkt pittig om betaald werk en stage en studie te combineren. Maar daar in Dronten, lopende over het erf, voelde ik me zo rustig en viel alles op zijn plek, dat ik het heel graag wil doen. En wie kan nou de verleiding weerstaan om een tracktorcertificaat te halen? 

Op zoek naar een stagebedrijf dus!