Biovak deel 2: Pleidooi voor een Underground Biovak

De mestmachine die een heerlijke geur verspreidde.

Tsja, als je voor het eerst op zo'n vakbeurs als de Biovak loopt, dan is natuurlijk alles nieuw en interessant. Ik zoog dan ook het eerste uur alles op, van blokjes kaas tot witte aalbessensap uit Groningen tot het aroma van verse koffie en van mest van de enorme mestmachine die er stond. Pas na die eerste ronde ben ik echt gaan kijken en kwam ik meer in de buurt van wat ik zocht: catalogie van de verschillende biologische zaadhandelaren, verschillende vloeibare meststoffen en bodemverbeteraars, machines voor de kleine tuinbouw als de rolschoffel. Ik wist het bestaan van dat ding niet eens, maar hij lijkt me geweldig!

Nou ja, goed. Dit zijn de normale dingen die je kan gebruiken op het land, maar hoe zat het met het spul op het dak? De alternatieve vormen van landbouw? Waar zat de vernieuwing en de ontwikkeling? Ik zag toch met name de bekende namen als Demeter, Udea, Odin, Van Eigen Erf. Enerzijds is het wel logisch dat er weinig alternatieven waren, want groente telen op daken, al dan niet in aarde, of groente telen op water mag niet biologisch heten, omdat je geen contact hebt met de ondergrond. Logisch? Hmmm ja, misschien. Als je de grenzen gaat oprekken is wellicht het hek van de dam. Aan de andere kant is het ook wel de vraag hoe zulke producten wel mogen heten. Stel je kiest voor biologisch zaad, biologische, natuurlijke grond, biologische meststoffen en je teelt zo duurzaam mogelijk met gebruik van regenwater, zon en zonne-energie, compost etc, hoe zou je dat dan willen noemen?


Gadget van de WUR from de dakboerin on Vimeo.


Er waren wel wat alternatieve standhouders. Willem en Drees bijvoorbeeld waren er met hun lokale producten (80% biologisch) in de grote supermarktketens, Slow Food Zwolle en Raspberry Maxx. Een mooi ding was het verplaatsbare kippenhok, naar ik begreep geregeld door de studenten van de Warmonderhof, inclusief kippen. Een geweldige ontwikkeling natuurlijk voor initiatieven als Uit Je Eigen Stad met hun flexibele stadslandbouwinitiatieven.

Het verrijdbare kippenhok uit Duitsland

Ik heb er vast een paar gemist, maar dat leken me toch één van de weinige alternatieve vormen. Ik miste de kleine bedrijfjes die biologisch, ecologisch zijn of daar tegen aanschurken. Die bedrijfjes die nu als paddenstoelen uit de grond schieten, zoals ZTRDG, BioMadame, biobudget, LimiTee, de Groene Was, Puur Winkelen, de Vrije Koe, Nudge, GEOlution... en nog vele andere. Niet dat ze allemaal met landbouw te maken hebben, maar wel met biologisch. Initiatieven die hier misschien wel op hun plaats zouden zijn om de ontwikkeling van de Nederlandse landbouw en van de biologisch retail te laten zien in al zijn facetten. Om te laten zien bijvoorbeeld dat niet alleen agrariërs bezig zijn, maar ook steeds meer stadse mensen die iets met groenten, fruit, dieren en duurzaam en biologisch hebben. Van die ontwikkeling was een tipje van de sluier te zien. De vakbeurs is daar van oudsher misschien niet voor bedoeld. Het is natuurlijk al razendknap dat er zo'n beurs bestaat (en goed georganiseerd is) voor de biologische landbouw niche.

Maar toch, al lopende met hanekam •••;-) dacht ik weer even terug aan het artikel over trends, namelijk Punkfood dat het nu helemaal is. Dat is wat er een beetje ontbreekt, de rafelranden van het biologische. Het mag een beetje punkiër zijn, een beetje experimenteler. Ik pleit daarom voor een Underground Biovak in navolging van de Underground Boerenmarkt. Toch maar eens een mailtje wagen aan Sjoerd de Hoop.

Biovak en de stad, een onderzoek deel 1

Morgen start de Biovak, dé vakbeurs voor de biologische sector in Zwolle. Ik heb hier al goede verhalen van gehoord. Mijn eerste kennismaking met de Biovak was door een enthousiaste Friese boer die mede-organisator is: Sjoerd de Hoop (Biologische boerderij de Hoop). Vorig jaar logeerde ik in zijn prachtig duurzaam geïsoleerde Koetshuisje en leerde ik hem kennen. Maar ook op de opleiding Warmonderhof zijn ze enthousiast over de beurs. Deze heeft namelijk in tegenstelling tot de Duitse beurs ook echt oog voor het agrarische bedrijf met nieuwe mechanisatie, zaadveredeling, grondverbeteraars, enzovoort en niet alleen maar voor retail.

Tijdelijk visitekaartje van de Dakboerin. Huisstijl is nog in de ontwerpfase door Cargodesign

Mijn onderzoek donderdag gaat niet over de mechanisatie, maar over stadslandbouw. Ik ben nieuwsgierig of hier initiatieven te zien zijn en of ik mensen ontmoet die hier echt mee bezig zijn. Ik weet dat collega's van Uit je Eigen Stad er zijn, mensen van de Universiteit van Wageningen en de mensen van EcoErf uit Amersfoort waarschijnlijk, maar ik hoop op nieuwe initiatieven waar ik nog niet eerder van gehoord heb. En natuurlijk hoop ik zelf ook een beetje in het oog te lopen, vandaar mijn alternatieve visitekaartje. Wellicht valt het iemand op ;-).

Nieuwe ontdekkingen (2)

Het schrijven van een ondernemingsplan brengt veel met zich mee. Vooral veel uitzoekerij. Door me beter te verdiepen in wat er allemaal is rond stadslandbouw, daktuinen, gezond eten, biologische producten, duurzaam ondernemen, kwam ik op allerlei interessante initiatieven. Het is prachtig om te zien hoeveel mensen het belangrijk vinden om gezond te eten en goed met hun omgeving om te gaan. En het is een groeiende groep. Je ziet het bijvoorbeeld in de belangstelling voor moestuinen, waarbij er soms in het randstedelijk gebied soms al wachttijden zijn van 3 jaar. Maar ook in het aantal artikelen dat verschijnt, het aantal initiatieven dat ontplooit wordt en de blogs en tweeps die verschijnen over diverse 'groene' onderwerpen.

De trendtrechter

Waar mijn interesse onder andere heen ging was de stadslandbouw en hoe dat wordt georganiseerd. Je ziet het ook in Nederland opkomen: de pergolaconstructie, in het Engels Community Supported Agriculture (CSA). Al eerder noemde ik in mijn blog het Haarlemse initiatief van burgers De Nieuwe Akker waarbij burgers zich inzetten voor gezonde lokale voedselproductie. Zij vormen een stichting en proberen bij de gemeente en/of provincie land te vinden waar ze zelf een tuinder voor vragen om de groenten te verbouwen. Er zijn verschillende soort CSA's, maar dit is wel een heel mooie, omdat het initiatief van de consumenten zelf komt en je als tuinder zeker bent van je afzet. Hier
nog een voorbeeld van een Amerikaanse CSA.

Er zijn meer burgerinitiatieven of initiatieven waar burgers nauw bij betrokken zijn:
Boerenstadwens
Boer en Buur
Lekker Utregs
Het zijn organisaties die iets met eten, platteland en stad hebben. Dat heeft de Dakboerin natuurlijk ook, maar dan in weer haar eigen vorm, namelijk het dak op.

De bekendste dakboerderij is die in Brooklyn New York Eagle Street rooftopfarm gebouwd op een warenhuis met een oppervlakte van 558 m2 en uitzicht op de skyline van Manhattan. Maar er zijn er meer, zoals A Green Roof die niet alleen van daktuinen weet, maar ook van mobiele installaties. Verrijdbare stadslandbouw dus.

En er zijn er nog wel meer te vinden, voornamelijk in Amerika. Echt grote Nederlandse initiatieven vond ik niet op internet, wel van stadslandbouw, maar niet van daktuinbouw. Ik heb echter weleens gehoord dat er in Nederland veel wordt ontwikkeld waar het buitenland wel iets van weet, maar wat in Nederland zelf nauwelijks bekend wordt. Herkend iemand dit?

Nieuwe ontdekkingen (1)

Sinds ik maandag officieel dakboerin ben en ik veel dingen aan het uitzoeken ben, kom ik echt prachtige dingen tegen op het gebied van stadlandbouw. Zo las ik gisteren op de site Eetbaar Rotterdam over een ecowijk in Amersfoort: EcoErf.

Over EcoErf

EcoErf combineert een investering in landschap, een mooi energieneutraal woongebouw en duurzaam leven. Het is een vorm van beheer van land dat bijdraagt aan biodiversiteit, kleinschalige landbouwproductie, een mooi en toegankelijk landschap en kleinschalig wonen & werken in het buitengebied. De plek zal netto energie leveren zonder gebruik te maken van fossiele brandstoffen. Bewoners gebruiken hooguit een ecologisch verantwoorde mondiale voetafdruk van 1,8 ha (de gemiddelde Nederlander gebruikt nu 4 tot 5 ha/persoon).

Een aantal gezinnen van diverse leeftijden woont op het EcoErf en vormt zo een zelfredzame buurtschap. Grond is in bezit van, en wordt beheerd door een beheerstichting die tevens waakt over het duurzaam karakter van het EcoErf. EcoErf biedt een nieuwe impuls voor ruimtelijke kwaliteit van het landelijke gebied. De onderdelen op zichzelf zijn niet nieuw; EcoErf maakt gebruik van bestaande technologie en beproefde werkwijzen. De specifieke combinatie maakt het concept EcoErf echter uiterst innovatief en uitdagend. Initiatiefnemers zijn op zoek naar locaties, bewoners(groepen) en sociale investeerders om dit concept te realiseren.



Is het niet fantastisch? Een andere Warmonderhofstudent, Rick Sloot, werkt mee aan dit project voor zijn afstuderen. Zaterdagmiddag 11 december is er een informatiebijeenkomst (de derde op een rij). Kijk even op hun site. 

 

EcoErf heeft een aantal inspirerende plaatjes laten teken door Alex Kok. Het woongebouw is ontworpen door Tjerk Reijenga en het landschap door Hans Claessens.

De Dakboerin echt van start

Beeld uit de presentatie voor een Leuker Haarlem

De Dakboerin gaat los! Vanaf vandaag wordt er vaart achter gezet om de plannen van de Dakboerin vorm te geven. Inhoudelijk, bedrijfstechnisch, aangezicht, alles wordt bekeken. www.dakboerin.nl is vandaag geclaimed en daarmee in ieder geval de digitale opening van een nieuw bedrijf. In maart moet de eerste aanleg van een groentedaktuin beginnen. De moed om te beginnen heb ik gevat door een aantal goede gesprekken, waaronder die bij de Leuker Haarlem ideeënmarkt en met de Dakdokters in Amsterdam.

alle goeds komt van boven....

De Dakboerin onderzoekt de mogelijkheden om op daken van bedrijven in de grote steden biologische groenten en vruchten te verbouwen die beneden in de kantine worden gegeten.

De Dakboerin is een startend initiatief. Ze speelt in op de gedachte dat straks de vraag naar biologische producten groter wordt dan het aanbod en de transportkosten van producten van agrarische bedrijven naar grote steden steeds hoger. Daarom zoekt de Dakboerin het dichter bij huis èn hogerop. Door samen te werken met bijvoorbeeld bedrijfskantines, restaurants en scholen die een plat dak hebben, legt gezond eten de kortste weg af die te bedenken is.

Het zijn biologische groenten en vruchten die met behulp van natuurlijke energiebronnen worden gekweekt. Op een dak is veel zon en regen en daar moet handig gebruik van worden gemaakt. Daarnaast zullen nieuwe technieken worden gebruikt die ook op lichtere dakconstructies kunnen worden geplaatst. En dan is het voordeel van CO2 opname in de stad, het vasthouden van water en alle andere voordelen van groendaken nog niet genoemd. Tot slot: tuinieren is ontspannend en sociaal. Een bedrijf kan de daktuin inzetten als alternatief voor het koffie-apparaat. Zo kan iedereen een dakboer of dakboerin worden.

Farming the city

Onlangs was er in Amsterdam een paar dagen extra aandacht voor duurzaamheid. In het gebied Westerdok werd een kleine tentoonstelling gehouden met de naam Farming the city. Op mijn lijf geschreven natuurlijk! De ondertitel was: come and be inspired by examples of urban agriculture from Amsterdam and the rest of the world. Yes!

Ontwerpers, idealisten, beleidsmakers, ze houden zich allen bezig met nieuwe manieren van verbouwen. De grootste teleurstelling was dat ik de meeste projecten al kende, omdat ik me al redelijk suf heb gegraasd op internet. Desondanks was het inspirerend om de initiatieven te zien en zeker raakte ik geïnspireerd door alle mogelijkheden, gedachtenspinsels van anderen en de creative oplossingen die sommigen hebben bedacht.

De poster met participerende partijen

De groenteflat van Amber Beernink

Kruiden in het raam

Kijk ook eens op:

Nodarchi
NL2040
Boskoi
A seed
Prinzessinnengarten

In Broedplaats Westerdok zijn veel organisaties bezig met groen en duurzaam, van ontwerp tot kennisstimulans, zoals het Stipo of Scholten en Baijings en Test-Portal die aan wildtuinieren doet tussen het beton. Zulke initiatieven wil ik graag vinden in Haarlem!

In Den Haag zijn ze ook al langer bezig onder de naam Foodprint door kunstenaarsstichting Stroom. Het Eetbaar Park wordt bijvoorbeeld vrijdag geopend. En licht Annechien Meier haar Pandermanpleinproject in Den Haag toe op zondag de 31ste.

Eetbaar Park: Vrijdag 22 oktober 2010, 17:30 uur Locatie: Zuiderpark, bij Stadsboerderij De Herweijerhoeve, Anna Polakweg 7, Den Haag

Annechien Meier, zondag 31 oktober 2010 rondleiding, 15 uur, filmpresentatie, 16 uur locatie: Stroom Den Haag, Hogewal 1-9, Den Haag