Winterwortelen op de Warmonderhof

De gerooide wortels op de Warmonderhof

Warmonderhoffer Rick Sloot twitterde afgelopen zondag dat ze de winterwortelen gingen oogsten. Ik was natuurlijk nieuwsgierig hoe het veld er nu, tijdens mijn lesdagen, bij zou liggen. Prachtig! En net als bij de Lepelaar lagen er nog veel wortelen op het veld. Hier zitten de wortelen ook in de klei, maar het land was wel droger moet ik zeggen, ik kon er met mijn klompen op ;-). Omdat de wortelen er toch maar lagen te liggen, heb ik met drie medestudenten elk een klein kistje wortels opgehaald. Anders zouden ze toch maar onder de grond worden geploegd.

En zo konden we het geleerde meteen in de praktijk brengen, want er is meer te weten over wortelen dan dat ze in natte klei lastig te oogsten zijn.

Industriewortels zijn dus joekels

• Industriewortels: de allerdikste winterwortels zijn te dik voor de winkel- of groothandelverkoop. Deze worden verkocht, meestal door een bedrijf in Duitsland, waar ze ze in babyvoeding verwerken of het wordt gevriesdroogd. Behalve de kleur in babyvoeding, is de vorm en grootte van de peen nergens meer te vinden, dus dat is niet meer belangrijk.
• Er is een verschil tussen winterwortels van zandgrond en van kleigrond. Als je de extremen neemt, kan je door de dwarsdoorsnede zien of de wortel een dunne of dikke bastring hebt. Snij maar eens een wortel open, dan zie je een buitenrand en een binnenkern. Uit onderzoek van het Louis Bolk Instituut duidt een dunne bastring op flinke groei. Dat betekent dat de wortel rijkere grond heeft gehad of flink bemest is geweest. Als het te snel is gegaan, dan smaakt de wortel een beetje zeepachtig. Een brede bastring duidt op armere zandgronden en als deze te dik is, wordt de wortel taai en vezelig.
• Een ander verschil tussen zand- en kleiwortels kun je zien door het blad. Op zandgrond heeft de wortel smaller en langerrekter blad en op de klei breder en dikker. Dit is afhankelijk van het licht. De wortel op de klei is iets trager in ontwikkeling, maar produceert breder blad, waardoor je minder onkruid hoeft te wieden.
• De wortels die door akkerbouwers verbouwd worden, kunnen in tot juni ongeveer goed blijven in de koeling. Dat betekent dat er met partijen gespeculeerd kan worden. Nu komen er veel wortels van het land, althans de klei, dat kan de prijs per kilo drukken. Als een boer dan even wacht tot de peen weer schaarser wordt, kan hij wellicht een betere prijs vangen. Hij moet dan natuurlijk wel de prijs van de koeling eraf halen. En het kan mis gaan, want in juni is er weer een nieuwe oogst. 

Van de meegebrachte wortels maakte ik vanavond sap, 2 liter om precies te zijn. Lekker zoet! Dat ging zo:

Rapen

Kisten

Schoonmaken

En nogmaals Schoonmaken...

Schoon

Blokjes maken

In de sapmachine

Prut voor de compost

Heerlijk sap om te drinken

En nog wat over voor hutspot

Het groene goud

Het is groen en er staan koeien op, dat was wel ongeveer mijn kennis van een weiland of grasveld. Maar tijdens de les veehouderij vandaag op de Warmonderhof, heb ik geleerd dat dit spul eigenlijk het groene goud is. Je bepaalt als ondernemer veel voor je bedrijfsvoering met een beslissing over hoe je weiland er bij staat. In de BD landbouw heb je de pure graze techniek. Dat betekent dat je het gras hoger laat groeien. Op de website Pure Graze staat een uitgebreide uitleg, maar in het kort komt het op het volgende neer.

Meer biodiversiteit

Hoger gras

Door hoger gras in je weiland te hebben bedek je de hele bodem met blad. Die bladen maken stikstofverbindingen door fotosynthese. Die stikstof komt in de bodem en dat is nodig voor gezondere grond. Door de hoogte gaat het onderop het gras rotten. Wormen houden hier enorm van. Het aantal wormen groeit en is actief. Deze beestjes zien er vies uit, maar ze zijn nuttig! Ze geven de bodem een betere structuur. De koeien die over dit hoge gras lopen maken het gras minder kapot omdat het meer water vasthoudt, de modder een beetje meeveert en ze zich vaker verplaatsen. Het land hoeft daarnaast ook nog eens minder bemest te worden.

Koe op de Warmonderhof, eet in dit geval gemaaid gras

Koeien eten dus dit gras wat eigenlijk niet alleen gras is, maar ook uit klaver en andere soorten bestaat. Hier zit veel energie in zit voor koeien. Koeien hebben daarom minder of geen krachtvoer nodig. De melk is ook gezonder: meer Co2 geeft meer omega3 vetzuren en meer omega6 vetzuren in de melk.

En daar krijg je mooie koetjes van.


Moederkoe met zogend kalfje from de dakboerin on Vimeo.

Waarom heeft niet iedereen zo'n lekker weiland dan? Omdat het bewerkelijker is. Het heet stripbegrazing. Om de drie uur moeten de koeien verplaatst worden naar een nieuwe strip/stuk weide. Dit is arbeidsintensiever dan als je koeien vier dagen lang op een gangbaar weiland laat lopen.

Begonnen!

Afgelopen donderdag ben ik begonnen met de eerste lessen op de Warmonderhof, samen met 19 andere studenten. Drie ervan doen niveau 2, de anderen, zoals ik, niveau 3 (waarin een stukje ondernemerschap zit). Na wat huishoudelijke mededelingen over de Warmonderhof en hoe het komend jaar eruit komt te zien, kregen we onze eerste les techniek: de trekker.

Buiten dat een trekker ongelofelijk veel hendels, pedalen en knopjes heeft (en daarmee functies), vond ik het verhaal over de, ik noem het 'spiraalvergroting', interessant. Hoe groter je trekker, des te zwaarder hij is en hoe dichter hij de grond indrukt, hoe groter je ploeg moet zijn om de grond weer los te trekken en hoe zwaarder je trekker moet zijn om dit te kunnen doen. Mechanisatie in de BD Landbouw is daarom gering en ondersteunend. Liever 2 weken oogsten en heen en weer met een kleine trekker met wagen dan in 1 dag alles doen en de grond voor veel langere tijd dan 2 weken verpesten.

Tekening van een 100 pk trekker, ongeveer 4000 kg zwaar.

Op de donderdagavond hebben we de echte trekkers bekeken en de onderdelen benoemd. Ik was redelijk jaloers op de niveau 2 mensen die de volgende dag trekker mochten rijden. Wij kregen die dag les over veehouderij en konden een stukje volgen van een themadag over koeien mèt of zonder hoorns. 's Middags was de discussie waarbij boze boeren (fundi's of fundamentalisten) wegliepen: zij vonden dat eenmaal besloten was de hoorns erop te laten, je dat gewoon moest doen als boer. De reali's of realisten vinden experiment belangrijk en vinden het goed dat boer Jan Bruins fokt met een ongehoornd ras om later te bekijken of het goed is. Van hoorns afzagen is sowieso geen sprake, dat doen alleen de gangbare boeren.

De discussie over hoorns

Ik kan hier nog veel meer over vertellen, bijvoorbeeld dat in Siberië en Finland ongehoornde rassen rondlopen en aan de evenaar koeien met enorme hoorns. En dat het met geweien precies andersom is, met de enorme elandgeweien in het noorden en de ienimiene stompjes bij de evenaar. En waarom? Geen idee. Onze conclusie was dat er nog maar weinig onderzoek is gedaan naar dit soort fenomenen en de functies ervan. Dat er in Nederland nu koeien met hoorns rondlopen, lijkt met het klimaat te maken te hebben en als je de meest natuurlijke weg wil volgens, lijkt dat deze weg te zijn.

Overigens is de discussie er, omdat koeien zonder hoorns in een kleinere ruimte kunnen leven en je dus iets meer koeien kan houden, iets meer melk en mest kan produceren en dus iets meer geld kan verdienen. Tsja, dat is ontnuchterend: niet alleen in de fotografie, ook in de landbouw draait het soms gewoon om geld.

Ik genoot gewoon van deze 2 dagen en van mijn kampeeractie naast de school met een mooie zonsopgang over de tuinderij.

Kennis vergaren

Weten waar je het over hebt, dat is natuurlijk wel een goed punt van de schrijvers van het ondernemersboek. Ik weet inmiddels veel van fotografie en dan journalistieke en documentaire fotografie in het bijzonder, maar wat weet ik nou van biologische landbouw? Veel te weinig om nu al een volwaardige dakboerin te zijn. Daarom heb ik onderzoek gedaan naar hoe ik kennis kan vergaren en kwam uit bij de Warmonderhof.

Het schoolgebouw van de Warmonderhof

De Warmonderhof heeft opleidingen voor agrarisch ondernemers in de Biologisch Dynamische landbouw (BD) op MBO niveau. Het is eigenlijk de enige opleiding in Nederland waar je zo goed in theorie en vooral de praktijk leert hoe het toegaat in een agrarisch bedrijf. Er zijn nogal wat HBO leerlingen die landbouw studeren en graag praktijkervaring opdoen bij de Warmonderhof, is mij verteld.

Dat geloof ik wel. Het is een prachtig complex in de Flevopolder bij Dronten. De stichting bestaat uit 3 boerderijen die gezamenlijk 85 ha grond hebben voor tuinbouw, akkerbouw, veeteeld en daarnaast is er nog 20 ha grond voor een fruitbomengaard. De boeren die betrokken zijn, runnen zelfstandig hun bedrijf met de voorwaarde dat zij leerlingen van de school in de praktijk opleiden.

Een paar hectare grond met sla, prei, venkel.

Hier ga ik de 2-jarige deeltijd opleiding Biologisch Dynamische landbouw doen (Biologisch Dynamisch is anders dan biologisch, waarbij niet alleen op de meest natuurlijke manier wordt geboerd, maar ook rekening wordt gehouden met de kosmos, naar de theorieën van de bedenker van de antroposofie Rudolf Steiner).

Het was wel even flink nadenken, want ik heb ook financiële verplichtingen natuurlijk. Twee dagen per twee weken krijg ik les, maar daarnaast moet ik 120 dagen per jaar stage lopen. Onderdeel van mijn stage wordt de Dakboerin, maar ik moet natuurlijk ook gewoon hands-on ervaring opdoen.

Het lijkt pittig om betaald werk en stage en studie te combineren. Maar daar in Dronten, lopende over het erf, voelde ik me zo rustig en viel alles op zijn plek, dat ik het heel graag wil doen. En wie kan nou de verleiding weerstaan om een tracktorcertificaat te halen? 

Op zoek naar een stagebedrijf dus!