Vergunning De Nieuwe Akker voor Leyduin

De Nieuwe Akker, het Haarlemse collectief van BD tuinderijen, heeft een tijdje geleden een vergunning gekregen om te beginnen in het natuurgebiedje Leyduin, ten zuiden van Haarlem. Zij kunnen een oud moestuin gebied hiermee in ere herstellen. Ze beginnen als eerste met de hekken te herstellen om de Damherten buiten te houden om vervolgens eind dit jaar de graslaag te scheuren. Wellicht kan ik hand en spandiensten verrichten, hoewel ik natuurlijk nu mijn groentijd op de Lepelaar doorbreng.

Vlak na dit nieuws heb ik even uitgewaaid en ben ik op zoek gegaan. Het is een prachtig gebied, maar de oude moestuin heb ik niet gevonden. Later in een gesprekje met de initiatiefnemers op markt in de buurt van een ander gebied waar ze ook graag aan de slag willen, kwam ik achter de exacte locatie. Die was meer naar de weg toe en lag achter een oude muur. Vandaar dat ik hem niet kon vinden.

open dag Hooge Kamp

Afgelopen zondag was er een open dag op het BD tuinbouwbedrijf de Hooge Kamp. Het werd 's middags prachtig weer en het was daardoor extra feestelijk. De open dag was georganiseerd ter ere van het dertigjarige bestaan van de tuinderij. Buiten de heerlijke groenten die er te koop waren, waaronder gele bieten (ik wist niet van het bestaan) en een groen bloemkooltje (nooit eerder geproeft), heb ik ook weer interessante stof geleerd tijdens de rondleiding door Saco Bekius, mede-ondernemer van de Hooge Kamp en degeen die de economische kant van de zaak bekijkt.

De Hooge Kamp vanaf de weg en de 'kleine tuin' 

Zo verkopen ze in Beemsterbroekland groenten op de markt, maar maken ze ook groentepakketten, waarvan het aantal steeds stabiel blijft: 250 stuks. Wat ik een interessant detail vond, is dat ze een deel van de groenten zelf verbouwen en een ander deel inkopen om de diversiteit in groenten te waarborgen. Anders behouden ze hun klanten niet. Daarnaast maken ze ook het combipakket waarin ook fruit zit. En dat verbouwen ze ook niet.

Een houtwal, houdt wind, maar ook eventueel gif uit de gangbare landbouw tegen

Hoe je aan je klanten komt, is belangrijk als je een landbouwbedrijf zit, zeker als biologische teler. Ook is het belangrijk hoe je met je grond en teelt om gaat. Een mooi verhaal zijn de houtwallen. Het voordeel ervan is dat het vogels en insecten aantrekt en de weerselementen wat verzacht. Een nadeel voor sommige gewassen, zoals de wortel, is dat er te weinig wind is en de wortelvlieg* daar goed bij gedijd. Een BD bedrijf blijft experimenteren, dus plantte men de wortel dichterbij de weg waar wat meer openheid is en inderdaad: de last van de wortelvlieg was beperkt. Toch grappig dat je daar na zoveel jaar bedrijfsvoering achter komt. Omdat de wortel volgend jaar niet op dezelfde plek kan staan vanwege de vruchtwisseling (nodig om je grond goed te onderhouden), denk ik meteen in oplossingen. Hoe zou het zijn om mobiele houtwallen te ontwikkelen? Leuk voor een ontwerper lijkt me.

* De wortelvlieg legt eitjes waar maden in komen, de maden graven gangen in de wortel, waardoor de teelt in gevaar komt. 

Hieronder in beeld wat er nog meer te zien, te leren en te beleven viel. 

De woonwagen van medewerker Anton Franken. Zo leuk is de sfeer op de Hooge Kamp

Rijtjes aardappelen waarvan de planten zijn verbrand vanwege phytophtora

Bonen in de tuinbouw zijn zeldzaam geworden door de bonenplukmachine

De verrijdbare kas

1-jarige klaver (2-jarige klaver heeft meer gras) als groenbemester

Over tomaten, peterselie, witte kool

Gisteren was mijn eerste dag op een echte tuinderij, de Lepelaar in 't Rijpje, vlakbij Alkmaar. Het was een testdag en die beviel mij goed. Ik ontmoette hier Jan Schrijver, Inge Schrijver De Roos en Joris Kollewijn die de Lepelaar runnen. Met de vriendin van Joris, Renske - die haar doctoraal geneeskunde heeft en af en toe op het bedrijf helpt-, begon ik met de tomatenpluk in de kas.

Met een karretje vol bakken tussen de rijen tomaten

Je kon merken dat het einde van het seizoen naderde, want de tomaten waren door de droogte in de kas een beetje aangetast. Het is een gevoelig gewas. Er leek phytophthora (aardappelziekte) in te zitten, hoewel dat zich verspreidt in vochtige omstandigheden, of meeldauw. Dit moet ik nog eens navragen. Zeker was dat de meeldauw de peterselie had aangetast. Door alles eraf te snijden, kan de nieuwe groei vrij van meeldauw blijven, ook omdat het seizoen nu vochtiger wordt en de meeldauw minder kans heeft.

De wit uitgeslagen peterselie (meeldauw)

 Een andere pesterij kwam van de witte vlieg die vooral één deel van de kas had veroverd. De gangbare tuinder spuit hem weg (met giftige middelen), de biologische tuinder lost het op met vliegenvangers.

De vliegenvanger, nu nog geel, straks wit van de vliegjes

 Dat je veel diverse dingen kan doen op een dag is geweldig. Naast tomaat en peterselie hebben we ook nog 1000 kilo witte kool transportklaar gemaakt. Eerst worden ze geoogst (van dit veld kwamen heel grote) en opgeslagen in de koeling als ze niet meteen verwerkt kunnen worden. Vervolgens worden ze schoongesneden en op een transportband gelegd, om geselecteerd te worden in > 1500 gram, tussen 800 - 1500 gram en <800 gram. In zakken van 10 kilo per categorie gaan ze in een grote kartonnen doos, waar honderd zakken inpassen.

1000 kilo witte kool

Vanochtend belde ik Jan Schrijver om zijn ervaring te horen over mijn eerste werkdag. Mijn ervaring was positief, maar ik had nog wel de vraag of voor alles de gelegenheid is om te leren: frezen, teeltplannen maken, oogsten, afnemers leren kennen, enz. Jan reageerde ook positief, had er vertrouwen in en vertelde dat hij het instapniveau niet zo belangrijk vindt, maar wel de ontwikkeling. En ook dat alle aspecten van het bedrijf aan bod komen. En zo werd de Lepelaar mijn stagebedrijf. Te gek!

Kansen op de Lepelaar

De Lepelaar in 't Rijpje met de nieuwe schuur en winkel (2004)

 Vanochtend had ik een leuk gesprek met Jan Schrijver van de Lepelaar in 't Rijpje. Deze tuinder heeft al een bedrijf sinds 1971 en is sinds die tijd al bezig met biologisch dynamische landbouw. Het is een mooie grote tuinderij van 40 ha. waarin de gesloten kringloop in samenwerking met een veehouderij plaatsvindt, middels de tuinderskring Harenkarspel. Schrijver stelde kritische vragen over mijn ommezwaai en dat vond ik wel goed. Iemand die kritisch is, gebruikt zijn verstand.

We hebben afgesproken dat ik volgende week donderdag een dag kom werken. Als het bevalt en zijn compagnons zijn het eens en als mij het ook bevalt, kan ik er stagelopen en anders mag ik weer verder zoeken. Kansen dus. Het is mooi om op zo'n groot bedrijf rond te kijken en er is veel te leren. Bovendien lijken me het aardige mensen, dat is ook belangrijk!

Uitzicht vanaf het erf van De Lepelaar

Zoekt en gij zult vinden

Van de week had ik fijne groendag. Ik moest immers op zoek naar een stagebedrijf. Ik vond eerst 's ochtends nog een mooie lijst op de site van Demeter. Daar vond ik het bedrijf van de toekomstige Haarlemse tuinder ook in s' Gaveland, Land en Boschzigt. Eerst reed ik naar Vrij Waterland in het zuiden van Haarlem. Hier ligt ca. 1 ha grond die vooral voor groenten van de Vrij School en andere scholen wordt gebruikt. Hartstikke goed natuurlijk. Het zag er alleen niet zo toenaderbaar uit. Misschien omdat er zoveel scholieren rondlopen?

Vrij Waterland in Haarlem

 Vervolgens reed ik naar 's Graveland en hoopte daar Erik, de Haarlemse tuinder te vinden. Het plaatsje ligt vlak bij Hilversum en de Vinkeveense Plassen. Het is daar prachtig groen met mooie oude bomen. Aan een drukke weg vond ik Land en Boschzigt en Erik. De vrolijke Haarlemmer is zelf ook op latere leeftijd begonnen met Biologisch Dynamische landbouw aan de Warmonderhof. Hij kwam uit de zorg en heeft die twee achtergronden gecombineerd en is nu verantwoordelijk voor de zorgtuinderij. Ik heb hem van alles gevraagd over stages, over het project in Haarlem en over de tuin in 's Graveland. Verschillende stages doen was wel het belangrijkste advies.

Vanaf de wijngaard over de drukke weg naar de tuinderij

Land en Boschzigt is prachtig, maar wel wat klein, ca. 3 ha. De tuinder, Symen Brandsma vertelde dat hij eerder aan het verdeelcentrum leverde, maar dat leverde zoveel stress eigenlijk op (lange dagen, zeer efficiënt werken, etc.) dat hij dat, nu hij wat ouder is, heeft losgelaten. Hij levert direct vanuit zijn winkel - die goed leek te lopen, want er waren heel wat mensen op het erf - de zorgtak en een horecatak. In de herfst en winter is er niet zo veel te doen, maar wellicht dat ik in het voorjaar daar stage ga lopen. Het klikte in ieder geval goed.

De tuinderij ligt tussen de bossen bij 's Graveland

Een kleine tuinderij heeft klein materiaal

Land en Boschzigt heeft sinds 2 jaar een wijngaard

Na deze inspirerende ontmoetingen, waagde ik het erop om naar de Noorderhoeve te gaan, vlakbij Schoorl (85 kilometer rijden). Dit is een groot gemengd bedrijf (ca. 50 ha) en dat heeft mijn interesse. Bij een gemengd bedrijf kan je namelijk de kringloop zo gesloten mogelijk maken (eigen mest op eigen tuin). Helaas werd ik daar wat minder hartelijk ontvangen. Er was nu geen tijd, ik moest maar een mailtje schrijven. Goed, ik heb wel even rond mogen kijken en het is prachtig.

De Noorderhoeve ligt aan de duinrand

Met kas en koeien

En stal

En schapen

En nee, ze hebben nog niet gereageerd op mijn mail van afgelopen woensdag.