Wat nou zou leuk is aan werken op een biologische tuinderij

's Ochtends als ik naar de Lepelaar ga, sta ik om zes uur op en rond kwart over zeven rij ik de polder in bij Schoorldam. Eerst kijk ik bij Warmenhuizen naar links waar rond die tijd in de open stal met de lichten aan een fiets staat van de boer. Soms zie ik de boer zelf ook, terwijl hij naar zijn koeien kijkt of ze eten geeft. Vervolgens rij ik door naar de Lepelaar zelf. Dan zie ik de eerste werklieden al klaar staan om de kolen te oogsten. Dan kom ik aan, terwijl het bedrijf nog in alle rust is of soms is bedrijfsleider Joris al druk in de weer met kratten kolen en wortelen.

Het is elke keer weer een verrassing wat ik te doen krijg. Omdat het 's ochtends nog donker is, lukt het moeilijk om in de kas alvast te beginnen. Soms beginnen we dan met de kolen te kratten of in zakken van tien kilo te stoppen. Een andere keer veeg ik de vloer aan en gisteren begon ik toch in de donkere kas met de draden goed te hangen in een lege kap, om vervolgens onkruid te wieden. Na de pauze heb ik de eerste winterpostelein geoogst en gepraat met Joris over het bedrijf.


Dampende mest from de dakboerin on Vimeo.

En 's middags heb ik met een andere stagiair, Felix, eerste jaar dagopleiding Warmonderhof, nog meer onkruid in een andere kap gewied. Het is voorbereidend werk voor nieuw zaai- of plantgoed. Het onkruid moet dus goed weg zijn, anders zaait het zichzelf uit. Ook moet de grond, na de raapstelen, weer goed geprepareerd worden. Dat gebeurt met mest. Daarna wordt het gefreesd, komen er droge koemestkorrels op en kan er iets nieuws groeien.

Wat nou zo leuk is aan het werken op een biologische tuinderij is de diversiteit van werk. Als ik na half zes tevreden weer naar huis rijd, dan zie ik diezelfde werklui weer op het land die de spullen opruimen van het kolen oogsten, om dan de volgende ochtend om kwart over zeven daar weer te beginnen. Dan had ik toch een afwisselender dag!

Over tomaten, peterselie, witte kool

Gisteren was mijn eerste dag op een echte tuinderij, de Lepelaar in 't Rijpje, vlakbij Alkmaar. Het was een testdag en die beviel mij goed. Ik ontmoette hier Jan Schrijver, Inge Schrijver De Roos en Joris Kollewijn die de Lepelaar runnen. Met de vriendin van Joris, Renske - die haar doctoraal geneeskunde heeft en af en toe op het bedrijf helpt-, begon ik met de tomatenpluk in de kas.

Met een karretje vol bakken tussen de rijen tomaten

Je kon merken dat het einde van het seizoen naderde, want de tomaten waren door de droogte in de kas een beetje aangetast. Het is een gevoelig gewas. Er leek phytophthora (aardappelziekte) in te zitten, hoewel dat zich verspreidt in vochtige omstandigheden, of meeldauw. Dit moet ik nog eens navragen. Zeker was dat de meeldauw de peterselie had aangetast. Door alles eraf te snijden, kan de nieuwe groei vrij van meeldauw blijven, ook omdat het seizoen nu vochtiger wordt en de meeldauw minder kans heeft.

De wit uitgeslagen peterselie (meeldauw)

 Een andere pesterij kwam van de witte vlieg die vooral één deel van de kas had veroverd. De gangbare tuinder spuit hem weg (met giftige middelen), de biologische tuinder lost het op met vliegenvangers.

De vliegenvanger, nu nog geel, straks wit van de vliegjes

 Dat je veel diverse dingen kan doen op een dag is geweldig. Naast tomaat en peterselie hebben we ook nog 1000 kilo witte kool transportklaar gemaakt. Eerst worden ze geoogst (van dit veld kwamen heel grote) en opgeslagen in de koeling als ze niet meteen verwerkt kunnen worden. Vervolgens worden ze schoongesneden en op een transportband gelegd, om geselecteerd te worden in > 1500 gram, tussen 800 - 1500 gram en <800 gram. In zakken van 10 kilo per categorie gaan ze in een grote kartonnen doos, waar honderd zakken inpassen.

1000 kilo witte kool

Vanochtend belde ik Jan Schrijver om zijn ervaring te horen over mijn eerste werkdag. Mijn ervaring was positief, maar ik had nog wel de vraag of voor alles de gelegenheid is om te leren: frezen, teeltplannen maken, oogsten, afnemers leren kennen, enz. Jan reageerde ook positief, had er vertrouwen in en vertelde dat hij het instapniveau niet zo belangrijk vindt, maar wel de ontwikkeling. En ook dat alle aspecten van het bedrijf aan bod komen. En zo werd de Lepelaar mijn stagebedrijf. Te gek!

Kansen op de Lepelaar

De Lepelaar in 't Rijpje met de nieuwe schuur en winkel (2004)

 Vanochtend had ik een leuk gesprek met Jan Schrijver van de Lepelaar in 't Rijpje. Deze tuinder heeft al een bedrijf sinds 1971 en is sinds die tijd al bezig met biologisch dynamische landbouw. Het is een mooie grote tuinderij van 40 ha. waarin de gesloten kringloop in samenwerking met een veehouderij plaatsvindt, middels de tuinderskring Harenkarspel. Schrijver stelde kritische vragen over mijn ommezwaai en dat vond ik wel goed. Iemand die kritisch is, gebruikt zijn verstand.

We hebben afgesproken dat ik volgende week donderdag een dag kom werken. Als het bevalt en zijn compagnons zijn het eens en als mij het ook bevalt, kan ik er stagelopen en anders mag ik weer verder zoeken. Kansen dus. Het is mooi om op zo'n groot bedrijf rond te kijken en er is veel te leren. Bovendien lijken me het aardige mensen, dat is ook belangrijk!

Uitzicht vanaf het erf van De Lepelaar

Geen stageplek nog, maar wel tuinieren

Hoewel ik nog geen stageplek heb (morgen wel een gesprek met Jan Schrijver van De Lepelaar), heb ik toch getuinierd afgelopen zaterdag. En wel op de Slootertuin in Badhoevedorp. Het is een biologisch dynamisch moestuinenplek onder de rook van Schiphol. Je hoort de vliegtuigen en de snelweg A9, maar als je daar op het landje staat, is het een prachtige plek met kleine boomgaarden, bessenstruiken en ongeveer 60 tuinen.

Hier heb ik meegeholpen om een composthoop te maken. Iedereen gooit in de loop van de week/maand zijn tuinafval op een berg (wel takken, aarde en blad gescheiden). Vervolgens wordt er van dit materiaal een echte hoop gemaakt. Eerst wordt de ondergrond omgeploegd met een schep, dan komt er grover materiaal op (valfuit en takken bijvoorbeeld) en vervolgens het bladmateriaal met af en toe een laag aarde om het te laten broeden. Eerst beginnen met de randen, zodat er een mooi vierkant ontstaat en niet een bult om vervolgens het midden te vullen. Als laatste komen er preparaten op.

Het was heerlijk om het bladmateriaal in fijne stukjes te hakken met een schep en met een vork op een kruiwagen te laden en weer af te laden op de composthoop.

Aardappeltjes in het witte schaaltje naast schaaltjes met nieuwe zaadjes.

Thuis heb ik vervolgens mijn eerste aardappeltjes geoogst. Cool!

Zoekt en gij zult vinden

Van de week had ik fijne groendag. Ik moest immers op zoek naar een stagebedrijf. Ik vond eerst 's ochtends nog een mooie lijst op de site van Demeter. Daar vond ik het bedrijf van de toekomstige Haarlemse tuinder ook in s' Gaveland, Land en Boschzigt. Eerst reed ik naar Vrij Waterland in het zuiden van Haarlem. Hier ligt ca. 1 ha grond die vooral voor groenten van de Vrij School en andere scholen wordt gebruikt. Hartstikke goed natuurlijk. Het zag er alleen niet zo toenaderbaar uit. Misschien omdat er zoveel scholieren rondlopen?

Vrij Waterland in Haarlem

 Vervolgens reed ik naar 's Graveland en hoopte daar Erik, de Haarlemse tuinder te vinden. Het plaatsje ligt vlak bij Hilversum en de Vinkeveense Plassen. Het is daar prachtig groen met mooie oude bomen. Aan een drukke weg vond ik Land en Boschzigt en Erik. De vrolijke Haarlemmer is zelf ook op latere leeftijd begonnen met Biologisch Dynamische landbouw aan de Warmonderhof. Hij kwam uit de zorg en heeft die twee achtergronden gecombineerd en is nu verantwoordelijk voor de zorgtuinderij. Ik heb hem van alles gevraagd over stages, over het project in Haarlem en over de tuin in 's Graveland. Verschillende stages doen was wel het belangrijkste advies.

Vanaf de wijngaard over de drukke weg naar de tuinderij

Land en Boschzigt is prachtig, maar wel wat klein, ca. 3 ha. De tuinder, Symen Brandsma vertelde dat hij eerder aan het verdeelcentrum leverde, maar dat leverde zoveel stress eigenlijk op (lange dagen, zeer efficiënt werken, etc.) dat hij dat, nu hij wat ouder is, heeft losgelaten. Hij levert direct vanuit zijn winkel - die goed leek te lopen, want er waren heel wat mensen op het erf - de zorgtak en een horecatak. In de herfst en winter is er niet zo veel te doen, maar wellicht dat ik in het voorjaar daar stage ga lopen. Het klikte in ieder geval goed.

De tuinderij ligt tussen de bossen bij 's Graveland

Een kleine tuinderij heeft klein materiaal

Land en Boschzigt heeft sinds 2 jaar een wijngaard

Na deze inspirerende ontmoetingen, waagde ik het erop om naar de Noorderhoeve te gaan, vlakbij Schoorl (85 kilometer rijden). Dit is een groot gemengd bedrijf (ca. 50 ha) en dat heeft mijn interesse. Bij een gemengd bedrijf kan je namelijk de kringloop zo gesloten mogelijk maken (eigen mest op eigen tuin). Helaas werd ik daar wat minder hartelijk ontvangen. Er was nu geen tijd, ik moest maar een mailtje schrijven. Goed, ik heb wel even rond mogen kijken en het is prachtig.

De Noorderhoeve ligt aan de duinrand

Met kas en koeien

En stal

En schapen

En nee, ze hebben nog niet gereageerd op mijn mail van afgelopen woensdag.